Hot
Home > Opinion > Tira Pasagad

Tira Pasagad

By Ian Kim Gahoy and Bonn Troy Boñola

Wheew. Klase nasad. Humana ang bakasyon. Balik na sad ta og eskwela ani, balik nasad sa Beska. Kita nasad ta sa atong mga crush og mga dili crush, sa mga classmate og instructors nga atong ganahan og dili ganahan. Unsa’y naa karon nga sem? Daghan! Lingaw. Labi na diri sa Beska nga medjo daghan sad og Wow mali nga banat ang mga tawo.

Ngano naa man gyud mosingit?

Bitaw, nganong naa man gyu’y mosingit kung enrollment? Nganong normal man gyud nga naa’y mga estudyante nga wa’y batasan nga dili maghunahuna sa kahago sa uban nga naglinya? Hmmm. Intawn sad, kaluoy sa mga nakauna unta ug pila. Naniguro intawn og tugbong gikan sa ilang lagyong bukid aron lang maka-enroll ug sayo. Ug sa dihang ma-unahan ra diay gihapon anang mga tikasan nga baga og nawong. Bisan hayag kayo ang adlaw, magpakita gyud sa ilang abilidad. Tsk tsk. Naa sa’y uban nga mura’g Barney and friends Ug trip. Isa ra ang mupila, pag-abot na sa iyang turno, mangabot dayon ang mga abubot. Bad cheetah. College na unta, dili gihapon kabalo ug unsa’y tarong ug unsa’y dili. Ayaw na mo anang singit singit oy! Baho baya nang singit ay!

Unsa’y naa sa first day of school?

Sa una atong gagmay pa mi, kahinumdom mi nga basta  first day of class gani sa elementary og highschool, daghan kayo manungha sa klase. Kamo, kahinumdom sad mo? Magpasuya dayon sa mga bag-ong gamit sa classmates. Pakita dayon ug unsa’y ipakita, hasta ang dili mao mapakita usahay ug apil. Karong nga dagko na ang mga tawo sa Earth, nidako na sad og apil ang boot, nanobra pa gani. Naunsa na man hinuon nga sa sobra ka dagko og buot, dili na motungha ug first day of class. Daghan dayon og rason. Nagsakit, nagpa-enroll pa, dili pa tarong ang klase, og uban pa. Ang lola nga namatay na og kaduha namatay gud og balik para lang naa’y palusot. Estoryahe! Ingna nalang gud nga tapulan ka.

Naa sa’y uban nga instructors sad ang wala. Hmmmmm. Ngano kaha? Nagsakit pud? O na-extend ang bakasyon? Pag-sure mo o ma’am ug sir ui! Gibayaran baya mo sa gobyerno ay! Klase gani, klase dayon! Palabi sad mo sa inyong gibati dah. Ang schedule, schedule. Sugod naman ang klase, buot pasabot ana nga kinahanglan naa na ang studyante ug instructors pareho. Aw, pwede man sad wala ang studyante ug instructor pareho para quits. Haha, o diba?

Sidewalks

Ang walang kamatayang sidewalk. Ang walang kalamanlamang sidewalk. Tsk tsk. Kita ba, university na man gyud ta nagskwela, dili unta ta magpaila nga wala pa ta kataak ug sidewalk sa atong bukid. Grabe naman sad. Grabe naman sad! Obvious man siguro sabton nga gipasemento nang kilid sa mga agianan aron diha moagi ang mga pedestrians. O basin wala sad kasabot unsa’y pedestrians? Naa sa’y pedestrian lanes nga luag kaayo, dili gyud moagi! Pakita gyud Ug talent. Wheew! Maluoy intawn ta sa mga driver nga mao nalang ang molikay kay ang mga nagbaktas naman ang nanag-iya sa kalsada. Magpractice na ta daan kay kini raba atong mga nawong, hilig kayo ug laag. Unya kung maka-taak ta ug syudad, dakpan dayon? Jaywalking dayon? Yaks! Matud pa ni Espina, “Don’t be a genetic dead-end, use the sidewalk.”

Ingon bawal ang habal-habal?

Kung ang sign sa may upper guardpost ang pangutan-on, bawal sa campus ang habal-habal. Kung ang guards sad ang pangutan-on, bawal. Aw, mali, naa diay sumpay. Bawal kung dili nila kaila ang driver, kung estudyante nga dili nila close ang sakay, ug kung dili empleyado ang sakay. Yun! Bawal ang habal-habal. Weh? Pagsure mo ui! Kung ing-ana man gani, tangtanga nang sign board diha ug ablihi ang gate aron makasulod na silang tanan! Kung estudyante lang gani, lisud-lisuron pa, pero kung empleyado gani or friends ang driver, sulod dayon. Pina-ngisi pa! Kung bigatin ang sakay, with matching salute pa jud! Ijara! Mura’g true!

Magtarong unta na sila ug decide kung unsa gyud. Kung bawal, eh di bawal. Lisud ba gud na i-impose? Mao na diha ron kay kini lagi atong kapamilya-kapuso nga style. Kung kaila ok, ra. O kung naa sa posisyon, ok gihapon. Kung bawal, tanan unta dili pasudlon. Dili kay pilion lang. Unfair sad! Ang studyante barahon unya ang mga emplayado lusot dayon. Baktas tang tanan uy. Ngano man diay? Unsa ma’y paki nato anang ilang convenience? Pataka ra na sila. Bag-ohon ang rules aron mofit sa ilang ganahan. Kung dili mo gusto mangbaktas, pangundang mo, or pamalhin ug skwela or pangita ug lain trabaho. Kung dili sad mo ganahan mo-impose ana ug tarong, hala ayaw mo diha trabaho.

A Smoke-Free University

Balik na sad ta. Smoke-free lagi, dili free smoke! Bawal lagi ang sigarilyo. Intawn. Ingon nila bawal ra kuno kung dili makit-an, aw, ninja-ninja dayon—tago ngari, tago ngadto, tago sa ilawm sa puno. Kanang Eco Park, udtong dako naa pa gihapon gabon. Bisan init naa’y fog. Unsaon na lang. Naa man guard nga mangsita, pero sita ra pud taman. Asa naman nang 1st offense, 2nd offense, og uban pang offense sa kalibutan? Kutob ra man diay ta ug sulti,ug tarpaulin sad (ganahan baya ko sa layout ato). Mao na lagi ni, nindot kaayo ang policy, pero nagkulang o wala gyud implementasyon nga mahitabo.

300?

Nangamatay na lang ang mga dinosaurs. Nilabay na lang ang Dark Ages, ang Medieval Times, og ang Renaissance. Nahuman na lang ang WW1 og WW2. Naimbento na ang airplanes, nuclear bomb, condom ug pills. Nahuman na lang ang Martial Law. Si Marcos ug Ninoy nangamatay na lang. Nahuman na lang ang termino ni “Great Leader” Gloria Arroyo. Minglabay na lang ang daghaaaaang “end of the world” predictions. Nisikat nalang ang RH bill. Wheew, P300/month ra gihapon ang stipend nga madawat sa atong scholars. 300? Unsa’y mapalit ana? Intawn sad oi! Pang isa ka semana nga budget para sa isa ka bulan. Kung maohon diay ani, maayo pa mag- Student Assistant (SA) nalang. Sa 25 pesos per hour and four hours per day nga rate, maka-dawat pa sila 2k kada bulan. Ang scholars ani, di nalang apilon ug kwenta? Ikumpara nato ha. Ang 300 hundred bale, tulo ra ka adlaw sa SA, sa scholars, isa ka bulan na. Mao nang mga wow mali ug banat ang mga estudyante karon, dili ganahan maningkamot kay kung ma-scholar gamay ra man ug benefit sad. Magpa-hagbong nalang para ma-irreg, mag-SA kay mas dako ug madawat.

 

Computer time fee

Sugod pa sa una naglibog gyud mi ug unsa’y gamit aning ilang computer time fee. Mahal raba kaayo, 100. Asa ka ana, 100 unya 5 hours ra! Maayo pa ug sa private nga internetan nalang ka mogamit. Ngano? 1.) Ang imong 100 modagan na na og halos 8 hours sa gawas. Makakita na ka didto og 12 to 15 pesos lang per hour. 2.) Mas paspas ang connection sa gawas. Meaning, mas daghan ka ug mahimo sa kada minuto nga pag gamit nimo. Mas sulit. Sa atong mga computer sa IT labs, purya gaba, dili nalang ko magsaba. 3.) Mas bag-o ang mga computer sa gawas. Didto, LCD screen na ang gamit, ang mouse, USB na. sa IT, CRT nga monitors pa gyud tawon. Ang mouse daot pa gyod ang scroll usahay. 4.) Mas maayo sa gawas kay dili na ka mupila. Sa IT maabtan ka ug hapon ug hulat.

Giunsa man tawon ni nila pag huna-huna oi! Nagtuo man tingali ni sila nga makaya sa pila ra ka kaaran nga computer units sa IT building ang tanang estudyante sa Beska. Unya kay dili pa gyud tanan PC didto ipagamit, unsaon nalang? Kaila ka ug 100 per student per sem? Kadako ana nga kantidad, unya wala gyud sila kapalit ug dugang units sa computer! Iundang nang collection anang computer time fee kung ana man gani. Mas daghan pa ug magamitan sa 100 pesos ang mga estudyante kaysa anang 100 nga computer time fee nga kasagaran dili ra gihapon magamit mahuman nalang ang sem. Pwede sad ihatag nang kwarta sa USSC para naa sad sila’y budget para sa ilang projects.

Autobots, ALERT?

                “Vroooooooooooooooom!!”

I hear them. Padulong na sila! Tabang ninyo great Optimus Prime!!

“Skreeeeeeeeeeeetch!!”

kayasa. Abi nako ug unsa, makulbaan man sad ta. Un-mufflered motorcycles ra man  diay. Unya gwapo na mo ana, ha?! Nag-tuo mo nalipay mi ana? wala gyud! Nag-saba-saba ra mo sa kalibutan.

Dako gyud inyo problema sa mufflers kay inyo man gyud panangtangon? Unsa man gyud diay naa diay kung pasagdan nalang ninyo nang mga mufflers sa inyong motor? Nganong ilisan man gyud? Naah, grabeng binuhatan. Kahibaw ba mo nga naka-distorbo ra mo sa pag-iskwela sa mga tourist, este, students diay? Sa mga lectures sa atong terror, este, wonderful teachers? Naa pa’y mga scholars nga gamay na lang gani ang stipend, inyo pa gyud samokon sa ilang tumang paningkamot. Be considerate pud. Ang kalibutan dili motuyok para ra ninyo. Basin nakalimot mo nga eskwelahan ning Beska, dili race track. Or basin nalimot mo nga pangiskwela inyong tuyo diri.

Ok raman nang i-modify ang motor ba. Wala gyu’y problema ana kay ila man sad nang gasto. Ang problema lang kay maka-disturbo na man gud. Huna-hunaa ra gud kung unsa’y bati-on sa mga instructos nga nangugat nang liog ug discuss ug sa mga estudyanteng naminaw kung naay saba kaayo nga mukalit ug labay. Kung dili gyud kalikayan nga i-modify, aw, baktasan ta. Ayaw ipa-agi duol sa classrooms o buildings para dili makasamok. Security office, unsa’y say ninyo? Kamo man gyud naa diha duol sa dalan, wala pa mo saba-i? Don’t tell me milupad sila para dili mo-agi sa guardhouse?

Dili lisud para sa bisan kinsa nga maka-matikod ani ug uban pa nga mga butang diri sa campus. Ang uban maayo, ang uban sad dili maayo. Ang uban kataw-anan, ang uban sakit. Unya kay kataw-anan man, ato nalang kataw-an? Ang sakit, ato nalang diay pasagdan? Dili man siguro lisud nga mausab ang dapat usabon kung disiplinado lang unta tanan. Mas maayo man nang kita mismo makasaway sa atong binuhatan kaysa maghulat pa ta ug taga-laing dapit para moanhi ug mosaway nato ug ipakalat kung unsang klase sa pagka wa’y disiplina ang makita sa mga tawo diri.

About Amaranth Editor

6 comments

  1. Hello! About ba atong computer time fee… I think gi-increasan na man nila ang no. of hours for Internet access. Murag dugay2x napud to. From 5 hours ila gihimo nga 7 hours. Kanus-a ni nimo nahimo nga article? I think dili ka updated sa mga panghitabo sa imo school.

  2. sa “300?” ni nga comment

    unsa d-i na nga scholars ang 300 ang stipend? 325 man to sa amo panahon (2005-09) para sa CS then, 650 sa US..nya puro naay 200 nga book allowance..unya libre ang tuition.. ug 300 nalang ang stipend, niubos d-i ang stipend..luoya sa mga scholars ug maohon..

    Nya lain man pud nang kaso sa S.A. ug sa scholars siguro…ang S.A. ky magtrabaho unja mag-eskwela pajud…kapoy gud nang ingon ana…ang scholars, mag-eskwela ra (mao sad ila rason nganong nag-college)…mas maayo ta to ug inyo i-compare sa stipend sa scholars lain schools (private or SUCs)…

    Mu-react sad unta ko ani nga linya:
    “Mao nang mga wow mali ug banat ang mga estudyante karon, dili ganahan maningkamot kay kung ma-scholar gamay ra man ug benefit sad. Magpa-hagbong nalang para ma-irreg, mag-SA kay mas dako ug madawat.”
    <<ug ingon ani ra sad ang batasan sa mangiskwela, maayo pag dili nalang sila muskwela…maayo pa ug muundang sila nya manrabaho ky masdako pag sweldo kaysa S.A…

    • d-i…hmmm…sa-una (kadtong ako panahon, 2005-09) naa man toy lain scholarships like sa German, sa Alumni, DOST, ug sa Visco ba toh… siguro ug dili ganahan ang mga CS ug US sa ila stipend, mas dako ug stipend an German, Alumni,DOST ug Visco… 1k kapin or something a month man cguro toh..then 2.00 ang i-maintain.. ang pangutana lang ani ky ug naa pa ba ni…

  3. Ako pa ninyo, dili kanang mga nonsense inyong ipamutang dira, wala nay pulos ang amaranth karon kay mga negative inyong ipamutang, grabe nman pd mo ka keen-observant oi, kanang mga maayo pd unta inyong ipamutang, gamayng butang ra, inyo man daun padak-on, MADATU MO ANA ? bag-o na inyong pamaagi oi, maypag magbutang mog pang GINOO dra, dghan pa mubasa.

  4. hahahah! Don’t be a genetic dead-end, use the sidewalk! LIKE! hehe. Nindot man ni nga article. =) Anyway, this is going to be a general comment for the staff. Take the comments above (hmmm, take all comments) into consideration. Really, I have observed too that you always write about angst. Well, i know that you know about the art of writing about the negative which also includes writing about the good. =) Nabasa nako ang amaranth jr which has the editorial about the tower lighting. Ok unta ang mga starting paragraphs, pero nagkadugay, hmmm, HAH?? naunsa to? murag nindot kaau ang mood at first then nag 60 degrees slide to something HIGHLY angsty (kung naay ingon ani nga word). Well, i just thought that it could’ve been better if there was a little more art to writing it. Try reading Conrado De Quiros’ articles. It would help a great deal. =)

  5. kinsa ani ga design sa website?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>